سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
439
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
ميداند و نميفهمد گرفتن مال بلاعوض منجرّ باختلال تمدن جامعه بشرى ميگردد ؛ و وقتى جامعه مختل گرديد وضعيت تمام افراد جامعه دگرگون ميگردد ؛ وقتى افراد جامعهاى در مهد امن و امان توانند زيست بنمايند كه وضعيت جامعه روى پايه صحيحى استوار گرديده باشد ، آدم رباخوار چنين گمان مىكند بگرفتن مال غير ثروتمند ميگردد و لو آنكه آن ديگر فقير و بينوا گردد ؛ نميداند بالاخره ضرر فقرا نيز به اين سرايت خواهد نمود . ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا و چون آدم رباخوار از قانون تمدن منحرف گرديده و مثل آدم ديوانه حسّ انسانيت از وى گرفته شده اين است كه گمان مىكند ربا مثل خريد و فروش است . وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا چگونه ممكن است آدم عاقل كه بمداخله شيطان اختلال دماغى پيدا ننموده گمان كند ربا مثل بيع است در صورتى كه خداوند خريد و فروش را حلال نموده و ربا را حرام گردانيده . و بسيارى از مفسرين راجع به اول آيه لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ نظر باخبارى كه در بيان آيه رسيده اينطور معنى كردهاند كه آدم رباخوار روز قيامت از قبر بر ميخيزد مثل آدم ديوانه كه شيطان بوى مسّ نموده و به حال ديوانگى وارد محشر ميگردد لكن همان معنى كه گفته شد بسياق آيه مناسبتر به نظر ميآيد زيرا كه ظاهرا در اينجا آيه در مقام كيفر و مجازات اخروى نيست بلكه در مقام اين است كه رباخوارگى منافى با حكم عقل و بر خلاف حس انسانيت است و شايد احاديث نظر به اين دارد كه نتيجه عدم استقامت در صراط انسانيت چنين است كه در قيامت ديوانه وارد محشر گردد .